'Campuchia và Trung Quốc không phải đồng minh tự nhiên'

Để đảm bảo khoảng cách với các quốc gia láng giềng không trở nên quá lớn, Campuchia chấp nhận theo “quỹ đạo” của Trung Quốc.

Sự dễ dãi của Trung Quốc

Viện Yusof Ishak (Viện nghiên cứu Đông Nam Á) ở Singapore mới đây đã công bố kết quả nghiên cứu về mối quan hệ chính trị giữa Campuchia và Trung Quốc.

Theo viện này, Trung Quốc và Campuchia không phải là những đồng minh tự nhiên. Trung Quốc đã từng giúp đỡ chế độ diệt chủng Pol Pot, gây ra những đau thương cho người dân Campuchia mà đến giờ những ám ảnh đó vẫn còn tồn tại trong thế hệ những người lớn tuổi Campuchia.

Tuy nhiên, Trung Quốc đang tạo được sức cuốn hút lớn đối với Campuchia do nhiều nguyên nhân khác nhau.

Một trong những nguyên nhân đầu tiên là do sự cứng nhắc của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và sự do dự của các nhà đầu tư như Nhật Bản và Hàn Quốc.

Trên thực tế, ADB quá phụ thuộc vào các quốc gia cung cấp tài chính. Khi chính sách đầu tư của các quốc gia này thay đổi, dẫn đến mục tiêu trọng tâm của ADB cũng bị thay đổi. Trong khi, các ngân hàng của Trung Quốc có thể đa dạng hóa các mục tiêu cho vay phù hợp với từng đối tượng và dự án cụ thể.

'Campuchia và Trung Quốc không phải đồng minh tự nhiên' - Ảnh 1

Trung Quốc không tiếc tiền rót vốn đầu tư vào các dự án ở Campuchia. Ảnh: Cảng Shihanoukville do Trung Quốc đầu tư xây dựng

ADB thường cho vay đi kèm với các điều kiện khắt khe khiến người vay khó đáp ứng. Mặc dù đầu tư của Nhật Bản và Hàn Quốc không giảm đột ngột, song họ chủ yếu đầu tư vào bất động sản và phát triển ngành bán lẻ, không thể giải quyết được các quan ngại về phát triển chính của Campuchia.

Mặt khác, tình trạng giá nhiên liệu cao và lao động tay nghề thấp làm ảnh hưởng không nhỏ đến vấn đề thu hút đầu tư của Campuchia. Ngoài ra, nhiều nhà đầu tư vẫn đang trông trờ vào kết quả bầu cử năm 2018 trước khi đưa ra các quyết định.

Trong khi đó, các công ty xây dựng và ngân hàng Trung Quốc lại đáp ứng được hầu hết các quan ngại của Campuchia. Trung Quốc đã đầu tư mạnh vào xây dựng các đập thủy điện tại Campuchia. Hiện 6 nhà máy thủy điện đã hoàn thành và họ đang tiếp tục triển khai xây dựng công trình thứ bẩy.

Theo các quan chức Campuchia, ngoại trừ dự án thủy điện Hạ Sesan công suất 400 MW với số vốn 781 triệu USD được xây dựng trên sông Sesan ở phía đông bắc Campuchia, các công ty Trung Quốc đã cung cấp 100% vốn cho tất cả các các công trình thủy điện khác của Campuchia.

Những nhà máy thủy điện này rất quan trọng bởi vì nó góp phần đáp ứng nhu cầu sử dụng điện của Campuchia ngày càng tăng cao. Với công xuất 928 MW điện hàng năm từ 6 nhà máy thủy điện đã đáp ứng khoảng 47% nhu cầu điện cho Campuchia.

'Campuchia và Trung Quốc không phải đồng minh tự nhiên' - Ảnh 2

Khu vực đập thủy điện Hạ Sesan 2 của Campuchia trong quá trình thi công

Hệ thống đường xá giao thông của Campuchia cũng không thuận lợi. Campuchia có nhu cầu xây dựng, nâng cấp hệ thống đường xá, đường cao tốc, cầu kết nối các khu vực để tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại.

Dự tính tới năm 2020, Campuchia cần khoảng 9 tỉ USD để xây dựng khoảng 850 km đường xá, trong đó có cả hệ thống đường cao tốc. Tới năm 2040, Campuchia cần xây dựng khoảng 2.230 km đường trị giá khoảng 26 tỉ USD, bao gồm cả các đường vành đai quanh Phnom Penh và 6 đường cao tốc kết nối nối các tỉnh.

Trung Quốc đã đánh trúng nhu cầu của Campuchia khi cho họ vay ưu đãi 2 tỉ USD. Ngoài ra, Bắc Kinh còn hỗ trợ tài chính để Campuchia xây dựng hoàn thành 6 cây cầu trị giá 200 triệu USD và cây cầu thứ bảy trị giá 20 triệu USD bắc qua sông Tonle Bassac dự kiến sẽ hoàn thành vào cuối năm nay.

Ngoài ra, Trung Quốc còn đầu tư vào đặc khu kinh tế ở thành phố cảng Sihanoukville nhằm tăng cường kết nối Campuchia với các thị trường Trung Quốc, mặc dù tiến độ chậm nhưng dự án này hy vọng sẽ là nơi sản xuất của hơn 300 nhà máy, tạo ra khoảng 100.000 việc làm.