“Bệnh” hoành tráng ở Trung Quốc

TP - Khi Trương Hải Tân lần đầu trông thấy hình thù không lẫn vào đâu được của công trình “lầu Trung Hoa tại Expo 2010” lừng lững nơi chân trời, anh không thể tin vào mắt mình. Bởi vì chỗ anh đứng cách Thượng Hải- nơi tổ chức sự kiện được cho là lớn nhất Trung Quốc trong năm nay, 454km.

Nhưng giờ đây anh đang ở hạt Phú Ninh, tỉnh Giang Tô! Không cưỡng nổi tò mò, Trương, 28 tuổi, chạy xe tới gần công trình to lớn kia để xem cho rõ hơn. “Công trình giống y chang lầu Trung Hoa ở Triển lãm quốc tế Thượng Hải”, doanh nhân đến từ tỉnh An Huy này nói, sau khi đã nhờ người đi cùng chụp cho một “pô” ảnh trước khối kiến trúc to lớn, sơn màu đỏ rực. “Nhưng nói thật là tôi không biết họ dựng cái này ở đây để dùng vào việc gì”. Cao 23m, Tình yêu Trung Hoa, tên công trình, có kích thước chỉ bằng 1/3 “lầu hồng” ở Thượng Hải. Nó tọa lạc trên một khoảng đất 8.000m2, được lát đá viền xung quanh. Dù chính quyền đã bỏ ra 3,5 triệu Nhân dân tệ (hơn nửa triệu USD) cho dự án hoành tráng này, nhiều người dân địa phương nói ở đây chả có gì hấp dẫn sự chú ý của họ. Theo các nhà phân tích, Tình yêu Trung Hoa là một trong nhiều “xingxiang gongcheng”, hay “dự án hình ảnh” (những tổ hợp kiến trúc gần như không có tác dụng thực tế ngoài tác dụng phô trương) đang được dựng lên ở rất nhiều khu vực nghèo nàn ở Trung Quốc. Có thể kể ra vài công trình tương tự: một khu thương mại trị giá 6,1 tỷ Nhân dân tệ (khoảng 900 triệu USD) mới hoàn thiện được một nửa số hạng mục, ở Thanh Thủy Hòa, thuộc khu tự trị Nội Mông; một tổ hợp văn phòng và căn hộ xa hoa tại hạt nghèo Tùng Tiên, tỉnh Hà Nam; dự án xây dựng 10 sân golf ở hạt Linh Thủy, trên đảo Hải Nam... Tất cả những khu vực nói trên, trong đó có Phú Ninh, được coi là vùng khó khăn, theo xếp hạng quốc gia. Các chuyên gia nói rằng đó chỉ là vài ví dụ về việc chính quyền địa phương sử dụng ngân sách do trung ương phân bổ như thế nào. “Đây là hiện tượng phổ biến”, ông Lý Xuân Đình, cựu phó giám đốc Ủy ban Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thuộc Nghị viện Trung Quốc, hiện là thành viên Ủy ban thường vụ Quốc hội Trung Quốc. “Tất cả 21 tỉnh, thành phố tôi đi kiểm tra đều có những dự án dạng này”. “Nhiều thành phố nhỏ vẫn đang xây dựng những quảng trường lớn không cần thiết, những con đường quá rộng. Người dân rất giận dữ vì sự lãng phí này”. Trước căn bệnh hoành tráng của một số địa phương, năm 2007, chính quyền trung ương đã ban hành nhiều quy định mới về công tác lập dự án ở khu vực nông thôn và đô thị. Theo đó, chính quyền không được sử dụng ngân sách chi cho các công trình công cộng mà lẽ ra phải được chi cho các dự án cải thiện đời sống người dân. Năm ngoái, Thủ tướng Ôn Gia Bảo cũng thúc giục cơ quan kiểm toán để mắt nhiều hơn đến các công trình công cộng. Tuy nhiên, Cầu Bảo Tinh, Thứ trưởng Bộ Nhà cửa và phát triển đô thị- nông thôn nói, ông tin rằng các quy định về những “dự án hình ảnh” vẫn rất lỏng lẻo. “Khoảng 1/5 trong số 660 thành phố và hơn 20.000 thị trấn của Trung Quốc có quá nhiều dự án tượng đài, cổng chào... Vấn đề ở chỗ, ở nhiều vùng quê nghèo, người dân chỉ biết đến công trình khi nó bắt đầu được thi công và không có cơ hội phản đối”. Nhưng dù bị chỉ trích, các quan chức hạt Phú Ninh vẫn nói họ chẳng làm gì phi pháp, và rằng dự án được thực hiện theo “nhu cầu của quần chúng”. Lý Đức Bình, giám đốc văn phòng thông tin của hạt thừa nhận rằng, “lầu hồng” thu nhỏ được xây dựng chủ yếu với mục đích quảng bá hình ảnh của một khu vực “đang lo bị coi là chậm phát triển”. Cách thị trấn Phú Ninh 35km là Hải Khẩu. Ở nơi đây, bao năm nay, ông Sinh Hồng Tỏa, 67 tuổi và vợ Dương Vũ Chân, 60 tuổi chỉ kiếm được 300 Nhân dân tệ/năm (khoảng 44 USD) bằng việc trồng lúa mạch trên mảnh ruộng chưa tới 3 sào. Ngôi nhà 15m2 của họ xập xệ đến mức sẵn sàng đổ sụp nếu có gió lớn, không có điện. Thứ giúp họ vui chỉ là hai chú chó. Dù dự án “lầu hồng” đã được hoàn thành rất nhanh, ông Sinh nói sắp tới tiếp tục có một con đường được xây dựng gần nhà ông. Và khi con đường vẫn còn nằm trên giấy thì chính quyền đã thu mỗi người trong xã 300 Nhân dân tệ đóng góp cho “quỹ đường”. Xuân Thủy Theo Trung Quốc nhật báo