Bài 3: Tạo bước đột phá trên cánh đồng

QĐND - Chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) bắt đầu triển khai thực hiện từ hơn 2 năm qua đã thu được kết quả khả quan, bộ mặt nhiều vùng nông thôn ở các xã thực hiện xây dựng NTM đã có bước đổi thay diện mạo. Việc dồn điền, đổi thửa ở một số địa phương đã góp phần đưa ruộng đất bớt manh mún, nhỏ lẻ, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc đưa cơ giới hóa vào sản xuất, tăng thu nhập cho nông dân.

Trồng hoa trong nhà lưới (Thụy Hương, Chương Mỹ, Hà Nội) cách sản xuất mới của nông dân. Ảnh: THÁI HƯNG

Từ Quốc lộ 6 rẽ vào xã Thụy Hương, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội, khoảng gần 2km. Ấn tượng đầu tiên đối với chúng tôi khi vào đến xã chính là con đường rộng thênh thang, thảm bê tông mịn màng, nhà cửa hai bên được xây dựng rất khang trang, đẹp đẽ.

Mới nhìn đã biết ngay đây là một xã giàu!

Tiếp chúng tôi, Chủ tịch UBND xã Thụy Hương Nguyễn Đức Học hồ hởi thông báo: Thụy Hương là xã thuần nông, có 8.100 nhân khẩu với 1.839 hộ. Trước khi thực hiện chương trình xây dựng NTM thí điểm do Ban Bí thư lựa chọn, xã chỉ đạt được duy nhất 1 tiêu chí. Đến nay, sau gần 3 năm thực hiện, Thụy Hương đã đạt 18/19 tiêu chí quốc gia về xây dựng NTM. Tăng trưởng kinh tế đạt khoảng 23%/năm, thu nhập bình quân đạt 21 triệu đồng/người/năm (tăng 2,1 lần so với năm 2009), đặc biệt, tỷ lệ hộ nghèo từ 14,9% giảm xuống còn 4%. Để có kết quả này, Thụy Hương đã huy động tổng kinh phí đầu tư từ các nguồn là 65,8 tỷ đồng, trong đó ngân sách xã 2,5 tỷ đồng, dân đóng góp 7,1 tỷ đồng, doanh nghiệp 3 tỷ đồng. Xã đã thành lập hợp tác xã (HTX) nông nghiệp, tạo mối liên kết chặt chẽ với các doanh nghiệp để tiêu thụ sản phẩm cho người dân. Mỗi xã viên tham gia HTX đóng góp cổ phần, được HTX đảm nhiệm toàn bộ các khâu dịch vụ trong quá trình sản xuất: Cung ứng vật tư, giống, thực hiện phòng trừ sâu bệnh. HTX khuyến khích xã viên dồn điền, đổi thửa, tạo thành vùng sản xuất tập trung.

Rót chén chè nóng đặc sánh, anh Học sôi nổi nói tiếp: “Nói để các anh vui, ngoài việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, chúng tôi đã tiến hành tổ chức lại sản xuất lúa theo hướng cơ giới hóa với 4 máy gặt liên hoàn, 4 máy làm đất, 20 máy gieo lúa. Nhờ đó, giảm được 1/3 chi phí, tiết kiệm được 70% lao động. Riêng 125ha đất lúa năng suất thấp được xã chuyển sang đất rau màu theo hướng chuyên canh, đồng thời thành lập 3 hợp tác xã sản xuất kinh doanh hoa, rau an toàn, cây ăn quả, bước đầu cho thu nhập tăng từ 3 đến 5 lần so với cây lúa”.

Khu trồng hoa ở xã Thụy Hương được xây dựng khá quy củ, với hệ thống nhà lưới lạ mắt. Chỉ tay vào các ống nhựa nhô lên khỏi mặt đất hơn một mét, khoảng cách giữa các ống chừng 10m, bà Nguyễn Thị Phương, chủ khu trồng hoa nói với chúng tôi: Đầu tư hệ thống nước tưới như thế này vừa tiết kiệm được nước, vừa bảo đảm cho hoa có đủ nước để phát triển tốt. Riêng khoản thu từ trồng hoa, mỗi năm đem lại thu nhập cho gia đình khoảng 50-60 triệu đồng.

Hôm đến thăm khu trang trại của gia đình anh Chu Thế Kiên, 40 tuổi, ở thôn Hoàng Trạch, xã Mễ Sở, huyện Văn Giang (Hưng Yên), chúng tôi ngỡ ngàng trước cơ man các loại cây cảnh, được trồng trong chậu hoặc bể xi măng, nhiều dáng thế sinh động. Anh Kiên cho biết: Tổng diện tích đất là 3000m2, vừa của nhà anh, vừa thuê thêm của các hộ liền kề. Hiện, vợ chồng anh có khoảng 300 cây, trong đó khoảng 150 cây có giá trị kinh tế cao. “Đa số các cây có giá vài chục triệu đồng. Nhiều cây có giá hàng trăm triệu đồng, thậm chí có cây lên tới tiền tỷ đồng. Năm ngoái, gia đình tôi thu nhập từ cây cảnh cũng được vài ba tỷ đồng”, anh Kiên nói.

Khu trang trại cây cảnh nhà anh Kiên trước đây chỉ là những thửa ruộng trũng, chuyên cấy lúa và trồng rau muống. Khi xã có chủ trương chuyển dịch cơ cấu cây trồng, anh Kiên thuê lại cho “liền vùng” rồi đổ đất, san nền, biến nơi đây thành trang trại đẹp mê hồn với những loại cây cảnh cho giá trị cao hơn rất nhiều so với trồng cây nông nghiệp. “Cả xã có nhiều người được coi là tỷ phú nhờ cây cảnh. Hàng chục hộ có thu nhập bình quân từ 600 đến 700 triệu đồng/năm. Còn thu nhập từ 300 đến 500 triệu đồng/năm thì nhiều lắm” - Chủ tịch UBND xã Mễ Sở Lê Anh Tuấn vừa dẫn chúng tôi đi tham quan, vừa cho biết như vậy.

Là một xã nông nghiệp nhưng toàn bộ số diện tích đất canh tác ở Mễ Sở lại không phải trồng lúa, mà chuyển đổi sang trồng các loại cây có giá trị kinh tế cao hơn như táo thiện phiến, quất, bạc hà, địa liền, cam đường canh, quất cảnh, rau màu… Năm 2011, giá trị canh tác bình quân của xã đạt hơn 194 triệu đồng/ha, thu nhập bình quân đầu người đạt 21,4 triệu đồng/người/năm. Đặc biệt, hiện nay ở xã có hàng chục hộ làm nghề trồng cây cảnh với doanh thu hàng tỷ đồng/năm.

Còn tại xã Quang Hưng, Phù Cừ (Hưng Yên), chúng tôi được chứng kiến những cánh đồng với hệ thống bờ vùng, bờ thửa xây dựng khá quy củ. Ông Nguyễn Tam Khôi, Phó chủ tịch UBND xã cho hay: “Chúng tôi xác định việc xây dựng nông thôn mới phải chọn bước đột phá từ cánh đồng, nâng cao thu nhập người dân. Trước đây, mỗi hộ gia đình ở Quang Hưng có hàng chục thửa ruộng, rất manh mún, nhỏ lẻ, khiến việc đầu tư sản xuất của nông dân gặp khó khăn. Thực hiện chủ trương dồn điền, đổi thửa, cơ cấu lại sản xuất, đến nay xã Quang Hưng đã có bước tiến mới về quy hoạch ruộng đồng. Toàn xã có tổng số 1.967 hộ dân thì có tới 400 hộ chỉ còn một thửa ruộng, số còn lại là 2 thửa ruộng.

Xây dựng nông thôn mới với 19 tiêu chí, trong đó tiêu chí nâng cao thu nhập là một trong những tiêu chí khó thực hiện. Muốn nâng cao thu nhập thì phải tạo được bước đột phá về giá trị sản xuất trên cánh đồng và để làm được điều ấy thì phải cơ cấu lại sản xuất, áp dụng tiến bộ KHKT, nâng cao giá trị canh tác. Đến nay, tại hầu hết 11 xã làm điểm của Trung ương đã biết phát huy tiềm năng, lợi thế của địa phương và yêu cầu của thị trường để chọn cây trồng, vật nuôi, ngành nghề phù hợp, nhờ thế đã có bước phát triển mới. Điển hình như xã Mỹ Long Nam (Trà Vinh), đã tập trung quy hoạch vùng nuôi trồng thủy sản, vận động người dân đầu tư cho nuôi tôm, nghêu, đạt hơn 2 tỷ đồng/ha/vụ. Xã Tân Hội (Lâm Đồng), biết phát huy lợi thế tự nhiên để quy hoạch, phát triển sản xuất hàng hóa các loại hoa, rau, cà phê. Xã Tân Thịnh (Bắc Giang), đã liên kết với Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam trồng và chế biến thuốc lá xuất khẩu; liên kết với Trường Đại học Nông nghiệp phát triển cây cà chua…

Dĩ nhiên, để phát triển bền vững, thực sự tạo nên bước đột phá trên cánh đồng thì phải từng bước chuyển dịch cơ cấu lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ. Điều ấy chỉ có thể thực hiện được khi có doanh nghiệp vào cuộc.

LÊ THIẾT HÙNG - NGUYỄN KIỂM

Bài 4: “Kéo” doanh nghiệp vào cuộc